"The Pink Choice" là tên một dự án chụp ảnh với
nội dung miêu tả sinh hoạt hàng ngày và cuộc sống riêng tư của những cặp
đôi đồng tính luyến ái do nhiếp ảnh gia Maika (Nguyễn Thanh Hải) thực
hiện.
Không khai thác sự khác biệt mang tính bề nổi của những người đồng
tính, những bức ảnh của Maika đi đến tận cùng bản chất của tình yêu, thể
hiện chỉ đơn giản là tình yêu mà thôi. Như cô đã từng viết: “Tình yêu
thì luôn đẹp, và chúng ta chỉ có thể hoàn toàn được coi là chấp nhận
những người đồng tính luyến ái khi chúng ta chấp nhận tình yêu của họ -
và cũng coi tình yêu đó như là một thứ gì (hiển nhiên) đẹp đẽ!”
Maika cùng hai nhân vật tham gia dự án “The Pink Choice”
Liệu Maika có mối quan hệ thân mật với người đồng tính trước khi thực hiện dự án này? Cơ duyên nào để bạn quyết định chụp ảnh?
Tôi không có mối liên hệ thân thiết với các bạn đồng tính. Trước đây,
tôi có tham gia một số hội thảo ở nước ngoài về ảnh và đã chụp một bộ
ảnh về cặp đôi đồng tính nam ở Campuchia. Về Việt Nam, tôi có xem một số
triển lãm, đọc báo và xem phim về người đồng tính, tôi thấy nó quá khác
so với những gì mình đã chứng kiến. Ảnh chụp các bạn đồng tính che đậy
rất nhiều, thường không nhìn rõ mặt và không có tên tuổi, nhân vật xuất
hiện trên phim hóa trang, hành động kệch cỡm, ăn mặc lố lăng. Nói chung
hình ảnh trên phương tiện truyên thông đa phần chưa đầy đủ, phần nhiều
theo hướng tiêu cực. Những người đồng tính tôi biết họ khác lắm vui vẻ,
yêu đời, sự cởi mở của họ làm tôi thay đổi quan điểm của mình về người
đồng tình và quyết định phải làm một cái gì đó để mọi người có cái nhìn
đầy đủ hơn.
“The pink choice” có thể được dịch nghĩa là “sự lựa chọn màu hồng” vậy cái tên này đến từ đâu?
Tôi không khuyến khích mọi người cắt nghĩa cái tên này bởi với tôi nó
đa nghĩa. Sự lựa chọn bắt nguồn từ tên một website chỉ dẫn thông tin du
lịch cho người đồng tính rất kĩ lưỡng và hữu ích. Theo tôi, “The pink
choice” là sự tin cậy, mang đến cảm giác an toàn. “Pink” không hẳn là
màu hồng đâu nhé nó biểu trưng cho “tươi sáng”. Sau này, khi thực hiện
triển lãm tôi lấy thêm tên “Yêu là yêu” tên một chuỗi hoạt động cộng
đồng bảo vệ quyền lợi người đồng tính bởi không còn cụm từ nào hay hơn,
đúng nghĩa hơn nữa.
Những bức ảnh của Maika thuộc thể loại nào?Lý do bạn chọn thể loại đó?
Đây là thể loại visual documentary tức là thị giác tài liệu, tư
liệu. Khác với ảnh báo chí, sự kiện, con người, thông tin trong quá
trình làm việc người chụp không được phép can thiệp thì thể loại visual
documentary (thị giác tài liệu) có sự tương tác giữa người chụp và người
được chụp. Tôi chọn nó vì được cùng với nhân vật thỏa thuận và lựa chọn
ra bối cảnh, hoạt động mà bản thân họ cảm thấy thoải mái nhất và đáp
ứng được nhu cầu về mặt nghệ thuật.
Qua ảnh Maika mang đến cái nhìn đàng hoàng về tình yêu đồng tính
Quá trình Maika đi từ ý tưởng đến xin tài trợ, tìm kiếm nhân vật và hoàn thành dự án này?
Tôi bắt đầu tìm kiếm nhân vật và chụp ảnh từ 5/2011 đến 10/2012,
song hành với quá trình đó tôi xin tài trợ từ phía Đại sứ quán Đan Mạch
và Qũy văn hóa Đan Mạch. Phải qua hai lần gửi hồ sơ và có hình ảnh mới
thuyết phục được họ. Trong suốt khoảng thời gian đó, tôi đã gặp và chụp
ảnh 72 cặp đôi đồng tính và chọn ra 45 ảnh cho triển lãm sắp tới. Trước
khi thực hiện dự án, tôi có nhờ sự giúp đỡ của anh Dũng (Nguyễn Anh Dũng
– nguyên mẫu của cuốn tự truyện Bóng – PV), người có tiếng nói và sự
tin cậy trong cộng đồng người đồng tính ở Việt Nam giới thiệu cho các
cặp đôi ở Hà Nội để tôi chụp ảnh. Rồi nhờ chính những bức hình này tôi
đem đến thuyết phục nhiều cặp đôi ở những nơi khác. Cũng không có quá
nhiều khó khăn vì cũng có những cặp đôi cởi mở.
Tôi thấy có rất nhiều hình ảnh sinh hoạt riêng tư thậm chí có cảnh
quan hệ tình dục, làm sao để chụp được những bức ảnh nhân vật không
“diễn”?
Trong quá trình chụp tôi đến nhà sống cùng nhân vật. Bất cứ ai cũng
vậy khi có người lạ xuất hiện trong nhà đều không tự nhiên chứ chưa nói
đến những không gian riêng tư như giường ngủ. Có đôi tôi phải nói với họ
không chụp nữa để họ thoải mái rồi tranh thủ bấm máy. Nhưng thường
không cần nói vì “diễn” cũng chỉ vài giờ đồng hồ là mệt, lúc mệt tự khắc
sẽ thật thôi. Thường phải chụp rất nhiều rồi chọn lọc ra những tấm ưng ý
nhất.
Điều gì giúp bạn không bị phân tâm trong những thời khắc riêng tư như vậy?
Ngay từ đầu tôi đã không ngại ngần khi chứng kiến người đồng tính thể
hiện tình cảm với nhau. Nhìn qua ống kính tôi không còn thấy cảnh riêng
tư nữa và hoàn toàn không nghĩ đến tình dục. Tôi chỉ nhìn ngắm dưới
hình thức ánh sáng ở đâu, đã chuẩn chưa, bố cục có đẹp không và nên để
hai người này nằm trong khuôn hình như thế nào. Thậm chí tôi còn không
nghe thấy âm thanh nào nữa. Lúc xem lại ảnh mới tự hỏi sao mình lại ở
đây? Chứng kiến những cảnh này?
Maika đã ghi lại những khoảnh khắc đời thường của cặp đôi đồng tính
Bạn nghĩ sao nếu có người cho rằng những tấm ảnh này phô trương
quá lộ liễu khi không làm mờ hay để đen trắng cảnh nhạy cảm như nhiều
nhiếp ảnh gia khác thường làm?
Điểu tôi tâm niệm từ khi bắt đầu thực hiện dự án cũng là điểm đẹp
nhất trong ảnh của tôi là sự đàng hoàng. Tôi rất khó chịu khi hình ảnh
người đồng tính bị làm màu hay che mặt. Trong ảnh nhân vật phải được tôn
trọng và tự tôn trọng tình yêu của mình. Những hình ảnh tôi ghi lại đều
là người thật việc thật, cái đẹp đời thường, bạn có thể thấy ở bất kì
đâu, bất kì cặp đôi dị tính nào. Còn bạn đừng coi thường người xem, tôi
thấy khán giả bây giờ văn minh lắm họ sẽ không cho là lộ liễu hay gây
sốc đâu.
Cặp đôi nào để lại ấn tượng sâu sắc nhất với bạn?
Tôi ghét ai hỏi như vậy lắm nhưng lại thường xuyên bị hỏi vậy (cười).
Mỗi thời điểm tôi có một “ấn tượng nhất” khác nhau. Tôi không đi sâu
vào câu chuyện, nhân vật chỉ ghi lại những khoảnh khắc đẹp trong tình
yêu của họ. Nếu chọn ra một cặp nhất là không công bằng với những người
còn lại. Chỉ cần họ đồng ý xuất hiện trong hình ảnh của tôi đã rất dũng
cảm rồi còn tình yêu thì làm sao so sánh được. Những bức ảnh bày tỏ mãnh
liệt hơn không có nghĩa là đôi đó yêu nhiều hơn.
Tình yêu và sự quan tâm của người đồng tính dành cho nhau không có gì khác biệt
“The pink choice” là một dự án nhiếp ảnh cá nhân của bạn, vậy ngoài nghệ thuật ra còn giá trị gì khác?
Thực ra tôi chỉ “to mồm” khi khẳng định đây là dự án cá nhân mà thôi.
Có nhiều cặp đôi họ tin tưởng và muốn qua dự án này công bố với gia
đình, bạn bè với giới tính thực của họ. Tôi thấy phải có trách nhiệm với
cộng đồng người đồng tính khi đưa ra những hình ảnh cá nhân của nhân
vật. Nếu tôi làm không tốt đương nhiên mọi người sẽ có cái nhìn sai lệch
về người đồng tính. Nên phải cân nhắc và lựa chọn rất nhiều để đưa ra
những hình ảnh mang thiện cảm cho người xem. Nói là dự án cá nhân nhưng
nó bao hàm cả ý nghĩa xã hội.
Maika hiện đang là nhiếp ảnh gia tự do sống tại Hà Nôi. Cô từng đạt
giải nhất ảnh đơn và giải nhất phóng sự ảnh tại khóa học ảnh báo chí
chuyên nghiệp do Quỹ Tưởng Niệm Đông Dương tổ chức tại Hà Nội (5/2010)và
Học bổng toàn phần tại khóa học ảnh báo chí Foundry tại Chiang Mai,
Thái Lan (07/2012). Ảnh của Maika đã từng được trưng bày tại triển lãm
“Happy Farmer” (Kuala Lumpur, Malaysia) và “The Pink Choice”
(Nottingham, UK)
Dự án “The pink choice” tập hợp những bức ảnh về cuộc sống lứa đôi
của người đồng tính. Maika đã lựa chọn ra 45 bức ảnh ưng ý nhất trưng
bày tại triển lãm “Yêu là yêu – The pink choice” từ 15/11 đến 2/12 tại
Viện Goethe (Hà Nội). |
Bài: Đinh Nha Trang
Ảnh: Maika Elan
